รวมความรู้เรื่องการเลือกรองเท้า การดูแลเท้า และการใช้ชีวิตประจำวันให้เท้าไม่ล้า เขียนโดยทีมงานบริษัท ตะลอน จำกัด จากประสบการณ์ให้คำแนะนำลูกค้าหน้าร้าน
เท้าแบนคือภาวะที่ส่วนโค้งของอุ้งเท้าด้านในยุบลงจนฝ่าเท้าสัมผัสพื้นมากกว่าปกติ ทำให้เท้าล้มเข้าด้านในขณะเดิน ส่งผลต่อเข่าและสะโพกในระยะยาว วิธีสังเกตง่าย ๆ คือเหยียบน้ำแล้วดูรอยเท้าบนพื้นแห้ง ถ้ารอยเต็มฝ่าเท้าโดยไม่มีเว้าด้านใน แสดงว่ามีแนวโน้มเท้าแบน
รองเท้าที่เหมาะควรมีส่วนหนุนอุ้งเท้าที่ชัดเจน เบ้าส้นเท้าลึกเพื่อยึดส้นไม่ให้บิด และพื้นที่ไม่นิ่มจนเกินไปเพราะจะไม่ช่วยพยุง ควรหลีกเลี่ยงรองเท้าพื้นแบนราบและรองเท้าแตะพื้นบางที่ใส่เดินไกล ๆ
อาการเจ็บจี๊ดที่ส้นเท้าในก้าวแรกหลังตื่นนอน หรือหลังนั่งนาน ๆ แล้วลุกเดิน เป็นลักษณะเด่นของพังผืดใต้ฝ่าเท้าอักเสบ เกิดจากเอ็นแผ่นใหญ่ใต้ฝ่าเท้าถูกดึงยืดซ้ำ ๆ จนเกิดการอักเสบเล็ก ๆ สะสม
สิ่งที่ช่วยได้คือการยืดน่องและฝ่าเท้าก่อนลงจากเตียง ประคบเย็นหลังใช้งานหนัก ลดการเดินเท้าเปล่าบนพื้นแข็ง และเปลี่ยนมาใช้รองเท้าที่มีส่วนรองรับอุ้งเท้าและซับแรงที่ส้น หากอาการไม่ดีขึ้นภายในสองถึงสามสัปดาห์ ควรพบแพทย์เพื่อประเมินเพิ่มเติม
การยืนบนพื้นแข็งต่อเนื่องทำให้เลือดไหลเวียนที่ขาช้าลง เกิดอาการขาล้าและเท้าบวมตอนเย็น เคล็ดลับที่ใช้ได้จริงคือขยับเปลี่ยนท่ายืนทุก 20–30 นาที ยกส้นเท้าขึ้นลงเบา ๆ ระหว่างรอ ใช้แผ่นยางรองยืนหากจุดทำงานเป็นพื้นปูน และสลับรองเท้าสองคู่ในแต่ละสัปดาห์
เมื่อกลับถึงบ้าน การยกขาสูงประมาณ 15 นาทีและนวดฝ่าเท้าเบา ๆ จะช่วยลดอาการบวมได้ดี ที่สำคัญคือเลือกรองเท้าที่ซับแรงได้จริง เพราะพื้นรองเท้าที่ยุบแล้วจะไม่ช่วยอะไรแม้ภายนอกจะยังดูใหม่
ผู้ที่มีภาวะเบาหวานอาจรับความรู้สึกที่ปลายเท้าได้น้อยลง ทำให้เกิดแผลถลอกโดยไม่รู้ตัว การตรวจเท้าตัวเองทุกวันจึงสำคัญมาก ควรดูฝ่าเท้าและซอกนิ้วด้วยกระจกหากก้มไม่สะดวก สังเกตรอยแดง ตุ่มพอง ผิวแตก หรือเล็บขบ
เลือกรองเท้าหน้ากว้าง ไม่มีตะเข็บด้านในที่เสียดสี ใส่ถุงเท้าเนื้อนุ่มไร้ยางรัดแน่น หลีกเลี่ยงการเดินเท้าเปล่าแม้ในบ้าน และเคาะรองเท้าก่อนสวมทุกครั้งเพื่อกันเศษของแข็งตกค้าง หากพบแผลที่ไม่หายภายในไม่กี่วัน ควรพบแพทย์ทันที
หลักสามข้อที่ควรจำคือ อย่าให้เปียกค้าง อย่าตากแดดจัด และอย่าใส่คู่เดิมทุกวัน ปัดฝุ่นด้วยแปรงขนนุ่มหลังใช้งาน เช็ดคราบด้วยผ้าชุบน้ำหมาดผสมสบู่อ่อน ถอดแผ่นรองในผึ่งลมสัปดาห์ละครั้ง และหลีกเลี่ยงเครื่องซักผ้าเพราะแรงเหวี่ยงทำให้กาวเสื่อม
สังเกตว่าถึงเวลาเปลี่ยนคู่ใหม่เมื่อกดพื้นส้นแล้วไม่เด้งกลับ วางบนโต๊ะเรียบแล้วเอียง หรือเริ่มปวดเท้าตอนเย็นทั้งที่แต่ก่อนไม่เป็น โดยเฉลี่ยรองเท้าที่ใส่ทุกวันจะเสื่อมสภาพการรองรับแรงใน 8–12 เดือน
การหกล้มในผู้สูงอายุหนึ่งครั้งอาจเปลี่ยนคุณภาพชีวิตไปตลอด รองเท้าที่เหมาะควรมีพื้นกันลื่นที่ยึดเกาะดี ส้นไม่สูงเกิน 2–3 เซนติเมตร น้ำหนักเบาเพื่อให้ยกเท้าง่าย และมีสายรัดหรือแถบหนามเตยที่ปรับกระชับได้ ไม่ควรใช้รองเท้าแตะหลวมหรือรองเท้าที่ต้องเขย่งเวลาเดิน
ควรเปลี่ยนรองเท้าเมื่อพื้นสึกจนลายดอกยางเรียบ และตรวจสภาพภายในว่ามีจุดแข็งหรือตะเข็บที่กดเท้าหรือไม่ การพาผู้สูงอายุมาลองรองเท้าในช่วงบ่ายจะได้ไซส์ที่ตรงกับขนาดเท้าจริงมากกว่าช่วงเช้า
